Książka to mędrzec łagodny i pełen słodyczy, który puste życie napełnia światłem, a puste serca wzruszeniem ... - Kornel Makuszyński
Blog > Komentarze do wpisu

Okres drezdeński (cz. III)

 

Z początkiem roku 1869 Józef Kraszewski otwiera w Dreźnie swoją własną drukarnię. Uroczyste otwarcie ma miejsce dokładnie w dniu 16 lutego pod hasłem Unguibus et rostro, co w polskim tłumaczeniu oznacza Szponami i dziobem. Pierwszym dziełem, które wychodzi z drukarni Kraszewskiego jest Kazanie Piotra SkargiO miłości ojczyzny. Pisarz wydaje również nieperiodyczny magazyn pod tytułem Omnibus. Z kolei w Poznaniu ukazują się powieści, czyli tak zwane obrazy współczesne zatytułowane W mętnej wodzie, Złoty Jasieńsko oraz Hybrydy. O tych pierwszych dniach działalności drukarni Kraszewski pisze tymi słowami: „W ciągu bytu swego drukarnia prawie bez przerwy zajęta była robotami z Poznania, Warszawy, Lwowa; do Jass i Liège zamawianymi.[1]

Drukarnia Kraszewskiego w Dreźnie funkcjonuje przez blisko trzy lata. Dokładnie po trzydziestu trzech miesiącach działalności Pisarz decyduje się na jej zamknięcie z powodu ogromnych strat i ciężkich tarapatów finansowych, w jakie sam wpada. Niemniej, zdążył jeszcze wydać Tydzień Polityczny, Naukowy, Literacki i Artystyczny, a także siedemdziesiąt cztery inne publikacje, w tym kilkanaście własnym nakładem. Drukarnię nabywa niejaki doktor Władysław Łebiński i prowadzi ją nadal pod znakiem firmowym Józefa Ignacego Kraszewskiego w Poznaniu. Sytuacja ta ma miejsce aż do chwili odstąpienia jej Dziennikowi Poznańskiemu w 1871 roku. Aby spłacić długi, Kraszewski zmuszony jest sprzedać swój zbiór rycin oraz rysunków.

Rok 1871 to także czas, kiedy nasz Pisarz staje się delegatem Akademii Umiejętności na Międzynarodowy Kongres Archeologii w Bolonii. Zostaje także odznaczony Orderem Corona d’Italia. Z kolei do Drezna z wizytą przybywają bracia Kraszewskiego, Lucjan i Kajetan, którym udało się szczęśliwie powrócić z zesłania na Sybir. Niestety, los córki Pisarza, Konstancji, nie przedstawia się tak pomyślnie. Po samobójczym zgonie męża na Syberii, Konstancja Łozińska próbuje wrócić do kraju z trojgiem dzieci, lecz w drodze umiera na skutek wypadku. Sanie, którymi poróżuje wraz z dziećmi przewracają się tak nieszczęśliwie, że kobieta traci życie. W tej sytuacji dzieci zostają odwiezione do Warszawy i tam oddane pod opiekę babki, Zofii Kraszewskiej, zamieszkałej przy ulicy Nowy Świat 1. W tym samym czasie we Lwowie Józef wydaje powieść pod tytułem Czarna perełka.

 

 

 

 

Bracia Kraszewscy - Lucjan, Kajetan i Józef (po powrocie z zesłania), Drezno 1871

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Córka Kraszewskiego, Konstancja Łozińska z bliźniętami urodzonymi na Syberii

 

 

 

 

 

 

 

 

Wygląda na to, że Kraszewskiemu marzy się także objęcie jakiegoś poważnego stanowiska politycznego, gdyż w 1872 roku wysuwa swoją kandydaturę na posła do parlamentu Rzeszy z Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Niemniej jednak, po jakimś czasie rezygnuje z powodu nagonki kół zachowawczych na jego osobę. Natomiast we Lwowie zaczyna wychodzić Zbiór powieści J. I. Kraszewskiego w liczbie stu jeden tomów.

W roku 1873 Kraszewski rozpoczyna współpracę z francuską agencją prasową, która funkcjonuje na usługach Ministerstwa Wojny. Głównymi pośrednikami w tychże kontaktach są Ildefons Kosiłowki oraz Bronisław Zaleski. Pierwszy z nich to uczestnik wojny krymskiej i były adiutant generała Zamoyskiego, a także pracownik biura wywiadowczego Ministerstwa Wojny w Paryżu. W tym samym roku Józef dwukrotnie wyjeżdża do Wiednia celem nadzorowania wydawanych tam w języku francuskim dzienników o charakterze polityczno-propagandowym La Danube i Le Messager d’Orient. Dzienniki te wydawane są pod kierownictwem Polaków. Kiedy król włoski prosi Kraszewskiego o pożyczkę w wysokości dziesięciu milionów franków, ten natychmiast przekuje tę prośbę Kronenbergowi. Ponadto Pisarz podejmuje też działania, których efektem jest rozpoczęcie prac nad ukazaniem się jego trylogii saskiej, czyli takich dzieł, jak: Hrabina Cosel, Brühl oraz Z siedmioletniej wojny. Proces wydawniczy owych utworów będzie trwał do 1875 roku. W tym samym, 1873 roku, Kraszewski wydaje również dzieło o tematyce historycznej zatytułowane Polska w czasie trzech rozbiorów.

 

Druga willa Kraszewskiego w Dreźnie na przedmieściach Neustadt przy Nordstrasse 27, zajmowana przez Pisarza w latach 1873-1879

 

Rok później pod redakcją Józefa Kraszewskiego zaczyna wychodzić w Warszawie ilustrowane wydanie Dzieł dramatycznych William’a Shakespeare’a. Utwór opatrzony jest wstępem autorstwa samego Kraszewskiego i będzie ukazywał się do roku 1877. W tym samym czasie drukiem wychodzi także powieść pod tytułem Morituri. W sierpniu 1874 roku Pisarz obejmuje przewodnictwo dziesięcioosobowej delegacji Akademii. Wydarzenie to ma związek z Międzynarodowym Kongresem Antropologii i Archeologii Prehistorycznej w Sztokholmie.

W 1875 roku Kraszewski podejmuje plan stworzenia cyklu dwudziestu dziewięciu powieści historycznych dotyczących przeszłości Polski. Jako pierwsza powstaje Stara baśń. W tym samym roku powstaje także dziewięć innych powieści, jak również trzy nieco mniej obszerne oraz dwa dzieła naukowe. W kwietniu tegoż roku Kraszewski zostaje po raz kolejny odznaczony Orderem Corona d’Italia.

Kolejny rok przynosi Kraszewskiemu trzy następne powieści wchodzące w skład cyklu historycznego, a także osiem innych, które nie mają z nim związku. Pisarz aktywnie angażuje się również we współpracę z wywiadem francuskim Armina Adlera w celu uzyskania dla niego informacji. Armin Adler to współpracownik Öesterreichische Politik oraz były konfident policji pruskiej, który kontaktuje Kraszewskiego z Augustem Hentschem, kapitanem będącym już w stanie spoczynku, jednak w dalszym ciągu działającym w wywiadzie. Józef otrzymuje także komandorię Orderu Corona d’Italia.

Jak każdego roku, tak i w 1876 Kraszewski odbywa kurację celem podreperowania stanu zdrowia. W listach do Adama H. Kirkora, krakowskiego archeologa, datowanych na sierpień i listopad tegoż roku, pisze: „Ja chory, osłabły, ledwie jedną skończywszy kurację w Karlsbadzie, pojadę na kąpiele do morza (w wannie) i winogrona, do Genui […]. Pojechałem chory, wróciłem chory.”[2]

 

„Brama Kraszewskiego" w Dolinie Kościeliskiej, nazwana tak przez Towarzystwo Tatrzańskie w roku 1877 i ochrzczona uroczyście w sierpniu 1879 roku.

 

Kiedy przychodzi jesień 1878 roku Józef Kraszewski jedzie na Wystawę Powszechną w Paryżu. Pisząc list w dniu 25 listopada tegoż roku do Stanisława Chlebowskiego, malarza i podróżnika, Kraszewski tak wspomina wystawę: „Przez cały czas w Paryżu zmęczony byłem jak pies, powróciłem formalnie chory i dotąd do siebie nie mogę przyjść, a w dodatku padłem na schodach i potłukłem krzyże.[3]

Istotnym wydarzeniem w życiu Pisarza jest także otrzymanie przez niego członkostwa w Association Littèraire et Artistique Internationale. Rzecz dzieje się również w 1878 roku.

Pomimo stanowczego sprzeciwu sfer zachowawczych, w 1879 roku zostaje zainicjowany przez literatów i wydawców warszawskich obchód pięćdziesiątej rocznicy literackiej działalności Kraszewskiego. W dniu 18 marca tegoż roku Pisarzowi hołd składa Polonia drezdeńska. Wydarzenie to ma miejsce w hotelu w Bellevue. Z kolei Fundacja Das Freie Deutsche Hochstift für Wissenschaft, Kunst Und Allgemeine Bildung, in Goethe’s Vaterhaus zu Frankfurt a. Main, przyznaje Józefowi tytuł Mistrza (z niem. Meister). Natomiast w maju Józef otrzymuje Wielką Wstęgę Orderu Corona d’Italia.

W czerwcu tegoż roku Międzynarodowy Kongres Literacki w Londynie powołuje Kraszewskiego na członka Komitetu Honorowego, zaś w dniach od 3 do 8 października ma miejsce zjazd jedenastu tysięcy Polaków w Krakowie z okazji jubileuszowych uroczystości Kraszewskiego. Pisarz otrzymuje akty hołdownicze, dary, dyplomy, wyróżnienia, a także ma miejsce szereg uroczystych przemówień i deszcz wydawnictw okolicznościowych. Józef uzyskuje również doktoraty honoris causa uniwersytetów w Krakowie i we Lwowie. Z tego tytułu odbywają się również zebrania literacko-naukowe, biesiady, bale, spektakle i odczyty. W uroczystościach bierze udział czternaście osób z rodziny Kraszewskich, lecz niestety, wśród obecnych członków rodziny nie ma żony Pisarza. Na temat przebytych uroczystości jubileuszowych Józef do jednej z czytelniczek pochodzącej z Chrzanowa pisze tak: „W czasie jubileuszu śnił mi się pogrzeb mój własny […]. Pod ciężarem tych darów, honorów, wieńców czułem się zgnieciony, mały, a smutny jak noc – robiło mi się wrażenie uroczystego pogrzebu […]. Wieńcami i kwiatami można się udusić.[4]

 

Spotkanie rodziny Kraszewskich z okazji jubileuszu w Krakowie

 

Z wyboru pism w piętnastu tomach, drukowanego w nakładzie dwunastu tysięcy egzemplarzy, Kraszewski uzyskuje trzydzieści tysięcy rubli, za które nabywa nową (trzecią z kolei) i niezwykle okazałą willę w Dreźnie. W dniu 13 października 1879 roku Kraszewski zostaje przyjęty na audiencji przez cesarza austriackiego, któremu składa podziękowanie za Krzyż Komandorski Orderu Franciszka Józefa. Z tej okazji na cześć Pisarza odbywa się przedstawienie w operze wiedeńskiej. Józef poznaje tam dziennikarkę i literatkę wiedeńską, Christine von Thaler używającą pseudonimu Christa del Negro, która jednocześnie jest tłumaczką Hrabiny Cosel na język niemiecki. Wrażenie, jakie na Pisarzu wywiera młodsza od niego o czterdzieści lat wiedenka, jest tak wielkie, że Kraszewski stara się o jej rękę i czyni w tym celu zabiegi w Rzymie w kwestii anulowania swego małżeństwa z Zofią. Nie wie jeszcze, że po wielu latach Christa, już jako ociemniała staruszka, ogłosi swoje wspomnienia, w których rozdział ósmy pod tytułem Eines Dichteres letzte Liebe będzie poświęcony właśnie jemu. Ostatecznie Józef wraca do Drezna skąd pisze list do Adama Pługa, pisarza i dziennikarza, a w nim zawiera takie oto słowa: „[…] jubileusz ten był pręgierzem czy triumfem, to dla mnie rzecz nierozstrzygnięta.[5]

Wtedy też władze rosyjskie odmawiają Kraszewskiemu pozwolenia na wyjazd do Warszawy w celu odwiedzenia chorej żony.

 



[1] A. Trepiński, Józef Ignacy Kraszewski, Wyd. PWN, Warszawa 1975, s. 133.

[2] Ibidem, s. 136.

[3] Ibidem.

[4] Ibidem, s. 137.

[5] Ibidem, s. 138.



 

źródło zdjęć: własne

 

prawa autorskie zastrzeżone

czwartek, 26 lipca 2012, krainaczytania

Polecane wpisy

  • Kraszewski i jego Kresy

    Obraz Kresów w twórczości Józefa Kraszewskiego to zagadnienie niezwykle rozległe. Poznawczy punkt wyjścia Pisarza wydaje się być znamienny dla ogółu literatury

  • Kraszewski romantyczny i polityczny

    Powieściopisarstwo Józefa Ignacego Kraszewskiego posiada dwie zasadnicze cechy, które nie zawsze można uznać za komplementarne. Pierwszą z nich jest dostrzegana

  • Pejzaż Polski malowany słowami Józefa Ignacego Kraszewskiego

    Środowiskiem, które odpowiedzialne było za ukształtowanie poglądów Józefa Ignacego Kraszewskiego, były bez wątpienia Kresy, a szczególnie Wilno, które odcisnęło

TrackBack
TrackBack URL wpisu:
Komentarze
avo_lusion
2012/07/26 21:33:28
Córeczki prześliczne:):) A tata wygląda bardzo mądrze. Zacny i dostojny! :)
-
krainaczytania
2012/07/27 09:06:58
@Danusia
A mnie się najbardziej z tych zdjęć podoba druga willa Kraszewskiego. No i oczywiście menu, jakie serwowano podczas uroczystości jubileuszowych. Fajne jest to, że po tylu latach można sobie poczytać, co też Kraszewski jadł wtedy na obiad ;-)
-
2012/07/31 18:39:46
Zaskakująca jest aktywność pisarza, który nie stroni od wszelakiej aktywności, spotkań, działań, reklamy, a jednocześnie znajduje czas, by pisać po uprzednim przygotowaniu materiałów źródłowych.
-
krainaczytania
2012/07/31 19:00:17
@Nutta
Czy Ty wiesz, że Kraszewski w ciągu dwóch tygodni napisał powieść? Zrobił to, będąc kuracjuszem w pewnym uzdrowisku. Dla mnie sprawa niewykonalna. Ten upór i miłość do pisania należy tylko podziwiać. Pisze już pięćdziesiąt lat! To sporo.


Kornel Makuszyński - Patron Bloga





Napisz do mnie
Kraina Czytania





Follow on Bloglovin






Kraina Czytania
on Google+



Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Lubię czytać


Co czytać?